Scatman John: portret van een stotterende zanger

Scatman John: portret van een stotterende zangerEen grote zwarte hoed en dito snor waren de uiterlijke handelsmerken van de inmiddels overleden Scatman John, de artiestennaam van John Paul Larkin (1942-1999). Vier jaar voor zijn overlijden scoorde hij in Nederland zijn grootste hit. Met het nummer Scatman (Ski-Ba-Bop-Ba-Dop-Bop) van de cd Scatman’s World bereikte de Californische muzikant de tweede plaats in de Top 40. Centraal in deze aanstekelijke song staat zijn stotterhandicap, zoals blijkt uit de eerste coupletten:

Everybody stutters one way or the other

So check out my message to you

As a matter of fact don’t let nothin’ hold you back

If the Scatman can do it so can you

 

Everybody’s sayin’ that the Scatman stutters

But doesn’t ever stutter when he sings

But what you don’t know I’m gonna tell you right now

That the stutter and the scat is the same thing

Scatten: een vorm van therapie

Wat scatten is? Kort gezegd komt scatten neer op het zingen van woorden zonder betekenis. Klanken, zoals ‘Doohdah’, ‘Be-bop’ en ‘Doo-wee’, die elkaar in een snel ritme opvolgen. Scatman John was er een meester in. Hij beschouwde het scatten en zijn positieve, motiverende songteksten als een vorm van therapie.

Met zijn songteksten wilde hij niet alleen alle stotteraars in de wereld een hart onder de riem steken, maar ook andere mensen die geconfronteerd worden met een beperking en de gevolgen en uitdagingen daarvan. Met Scatman wilde hij bovendien iedereen laten weten dat hij zelf stottert, zodat voortaan niemand verrast hoefde te zijn als men hem hoorde stotteren.

Stotteren: een gimmick?

In een serie van twaalf telefonische interviews over zijn album Scatman’s World vertelde Scatman John openhartig over zijn stotteren. Bijna in elk interview herhaalde hij zijn stotterboodschap. Dat kostte hem op het laatst nog zo weinig moeite dat hij de zinnen vloeiend kon uitspreken. Voor de interviewer blijkbaar aanleiding om Scatman John ervan te beschuldigen het stotteren als een gimmick te gebruiken en daarmee over de ruggen van stotteraars heen commercieel succes te willen boeken.

Op dat moment schaamde de zanger zich voor zijn vloeiendheid. Hij deed zijn best de interviewer uit te leggen dat stotteraars niet altijd stotteren. Maar zijn pogingen waren als paarlen voor de zwijnen; aan het einde van het gesprek was de interviewer nog steeds sceptisch.

Laat stotteren je leven niet saboteren

Scatman John vertelde in een interview in Advance for Speech Pathologists and Audiologists Magazine (1995) dat hij stottert zolang hij zich kan herinneren. Als kind ervoer hij pijn en verdriet als het spreken niet goed lukte. En door leeftijdsgenoten werd hij gepest, wat leidde tot vechtpartijen. Vanwege zijn stotteren voelde hij zich geen volwaardig lid van de maatschappij.

Zijn coming-out met Scatman bood hem tegenwicht voor het verstikkende idee dat je als stotteraar níét moet stotteren. Het betekende een doorbraak in zijn leven. Voorheen waren de schaamtegevoelens over het stotteren zo groot dat hij zich met drugs en alcohol bijna ten gronde had gericht, maar sinds zijn succes met Scatman liet hij zijn leven daardoor niet langer saboteren.

Dit portret is een van de zeventien portretten uit het boek Vervelend dat ik stotteren, maar niets te vertellen hebben is nog vervelender. Bekende en minder bekende stotteraars over stotteren: interviews en portretten van Richard Heeres van Tekstbureau Teksttalenten.

Ook verkrijgbaar bij Bol.com.

Advertenties